طرح درس روزانه ریاضی کلاس چهارم
ساعت ۱۱:۱۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٩/۳٠   کلمات کلیدی:

طرح درس روزانه ریاضی کلاس چهارم

 

  • با استفاده از دو نقطه خارج خط که فاصله ی یکسانی تا خط دارند،خطی به موازات آن رسم نمایند.(کاربرد)
  • خطوط موازی را در محیط اطراف نشان بدهند.(درک وفهم و دانش)
  • بدانند که اگر خطی بر یکی از خطوط موازی عمود شود ،بر بقیه نیز عمود می شود. را آزمایش کنند.(دانش وارزیابی)
  • با رسم کردن دو خط عمود بر یک خط ،دو خط موازی بسازند.(کاربردوترکیب)
  • با استفاده از یک نقطه خارج یک خط یک خط موازی رسم نمایند.(کاربرد)
  • روشهای رسم دو خط موازی را بیان نماید و یکی را به دلخواه اجرا کند.(دانش و کاربرد و ترکیب)
  • مراحل رسم دو خط موازی را توضیح دهد.(دانش و درک فهم)
  • هنگام رسم خطوط موازی توسط دوستانش ،نظر دهد.(ارزشیابی)

نگرشها(حیطه عاطفی):

  • با علاقه ودقت به سخنان معلم وفراگیران دیگر گوش می دهد.(توجه)
  • با دقت به حرفهای هم گروهی خود گوش می دهد.(توجه)
  • با اشتیاق در کلاس فعالیت می کند.(واکنش)
  • در کارهای گروهی مشارکت می کند.(واکنش)
  • با شوق خطوط موازی را نشان می دهد.(واکنش)
  • به ریاضیات علاقه نشان می دهد.(ارزش گذاری)
  • به نظرات دوستان خود ارزش قائل است.(ارزش گذاری)
  • در انجام تمرینات پیشقدم شود.(ارزش گذاری)
  • بهترین روش وآسان ترین روش را برای رسم خطوط موازی انتخاب کند.(سازمان بندی)
  • انواع راههایی را که فرا گرفته را تلفیق می کند.(سازمان بندی)
  • در فعالیتهای گروهی عملاً شرکت می کند.(تبلور)
  • نحوه پاسخ دادن دیگران را نسبت به تمرینها داوری می کند.(تبلور)


مهارتها(حیطه روانی حرکتی)

  • مانند معلم فعالیتهای مربوطه را انجام می دهد.(تقلید)
  • به طرز رسم خطوط موازی پی می برد.(اجرای مستقل)
  • به تنهایی قادر است ازیک نقطه خارج یک خطی موازی با آن رسم کند.(اجرای مستقل)
  • به تنهایی می تواند به سئوالات مربوط به درس پاسخ دهد(اجرای مستقل)
  • در انجام کلیه فعالیتها دقت می کند.(دقت)
  • به عکسها دقت می کند تا مطالب خواسته شده را پیدا کند.(دقت)
  • در امتیاز دادن به هم گروهی خود دقت می کند.(دقت)
  • رسم خطوط عمود را ماهرانه انجام می دهد.(هماهنگی حرکات)
  • رسم خطوط موازی را از راههای گوناگون با مهارت انجام می دهد.(هماهنگی حرکات)
  • نقش ریاضی را در پرورش فکر ودر زندگی می داندوپی می برد.(عادی شدن)
  • به راحتی چندین خط متوازی را رسم می کند.(عادی شدن)

مفاهیم وواژه ها:
خط راست،پاره خط،دو خط عمود برهم،زاویه راست ،فاصله یک نقطه از یک خط،خطوط موازی

الگوها وروش های تدریس:
روش حل مسئله،بارش مغزی،پیش سازمان دهنده،پرسش وپاسخ،استفاده از منابع دیداری وشنیداری

دلائل انتخاب الگوها،همراه بامراحل الگوها:

  • استفاده از منابع دیداری و شنیداری :

استفاده از منابع دیداری و شنیداری در تدریس رادر حقیقت نمی توان شیوه ای مستقل و مجزا دانست.معلم در هر گونه تدریسی می تواند از وسایل دیداری وشنیداری کمک بگیرد.مثلاًدر هنگام سخنرانی یا توضیح مطلبی ممکن است از عکس وتصاویری استفاده کند.به طور کلی کاربرد منابع دیداری وشنیداری برای انگیختن کنجکاوی دانش آموزان وتشویق آنان به فراگیری بسیار مؤثر است که در این طرح درس برای قسمت ایجاد انگیزه وشروع درس از آن استفاده شده است.

  • الگوی پیش سازمان دهنده:

این الگو آموخته هاودانسته های پیشین را به درس جدید مرتبط و پیوند می دهدکه باعث یادگیری با معنا می شود. در این روش ،معلم ساخت ذهنی را در دست داردتا مطالب جدید را از مطالب قبلی تمییز دهند.این الگو منجر به تقویت مفاهیم،درون سازی معنی دار اطلاعات وافکار،عادت به تفکر منظم ومنطقی می شود.در این طرح درس از این الگو در قسمت رفتار ورودی وارزشیابی تشخیصی استفاده نموده ایم.(ارائه پیش سازمان دهنده ،ارائه مطالب یا وظیفه مورد نظر یادگیری،تحکیم سازمان شناخت)

  • شیوه پرسش وپاسخ:

شیوه ای است که معلم به وسیله ی آن فرا گیر را به تفکر درباره مفهومی جدید با بیان مطلبی فرا گرفته شده تشویق می کند . از این شیوه در انواع ارزشیابی این طرح درس استفاده شده است .

  • الگوی روش حل مسأله

این روش یکی از روشهای فعال تدریس است در این روش آموزش در بستر پژوهش انجام می شود  که منجر به یادگیری اصیل و عمیق و پایدار در دانش آموزان می شود . در این روش ابتدا معّلم مسأله را مشخص ، سپس به جمع آوری اطلاعات توسط دانش آموزان بپردازد بر اساس اطلاعات جمع آوری شده  دانش آموزان فرضیه سازی و درنهایت فرضیه ها را آزمون و نتیجه گیری انجام شود .
در این طرح درس مسأله : چگونه می توان دو خط موازی رسم کرد ؟ مطرح و دانش آموزان راه هایی را بیان می کنند و اجرا می کنند و راه حل های مطرح شده مورد آزمایش قرار داده می شود و نتیجه گیری می شود که باید یک راه حل مناسب ترو مفید تری ارائه کرد و معّلم خود اگر هیچ گروهی جواب مورد نظر را نداد خودش روی تابلو توضیح می دهد و اجرا می کند و دانش آموزان با دقّت گوش می دهند و در این مرحله به بارش مغزی منجر می شود و راه های دیگری به ذهن آنان می رسد .
فعالیتهای قبل ازتدریس :
سلام و احوال پرسی  ، حضور و غیاب ، خواندن یکی از پیام های قرآنی کتاب قرآن همراه با معنی به طور هماهنگ و حفظ توسط دانش آموزان ، دقت در وضع روحی و جسمی فراگیران ،بررسی تکالیف گذشته ،نصب تصاویر در تابلو قبل از ورود دانش آموزان،تعیین گروهها
نحوه گروه بندی :
با استفاده از کاغذهای تا شده داخل یک جعبه ی موزیکال به تعداد دانش آموزان کلاس که روی آن کاغذها ، مفاهیمی مانند : خط ، نیم خط ، پاره خط ، عمود بر هم ، موازی کشیده شده البته با ماژیکهای رنگی متفاوت و از هر کدام 4  عدد که در نهایت 5 گروه چهار نفری تشگیل می شود.از دانش آموزان خواسته می شود که هر کس در گروه جدید خود قرار بگیرد.به این ترتیب  که مثلاًکسانی که نوشته داخل کاغذ آنها قهوه ای است وپاسخ سؤالش عمودبرهم است در یک گروه قرار بگیرد.کسانی که سؤالشان به رنگ سبز است وپاسخ آن خطوطموازی است ،در گروه دیگر قرار می گیرند.به این ترتیب بقیه گروهها نیز تشکیل می گردند.گروههای تشکیل شده در مکانهایی که آموزگار با کارتهایی مشخص نموده است قرار می گیرند.در کنار آن کارتها برگه امتیازات نیز قرار داده شده است.
 نام های گروهها : گروه خط ، گروه نیم خط ، گروه پاره خط ، گروه عمود ،  گروه موازی
نحوه تشویق:ابتدا با بر چسبهایی که خودشان تهیه نموده اند ،در هر مرحله از تدریس که تمام می شود با اعلام معلم سر گروهها در برگه امتیازات ثبت می کنند وسپس در پایان تدریس بر اساس برچسب ها ،کارت امتیاز می دهدتا از کمد جوایز ،هدیه دریافت می کنند.
 چینش کلاس : به شکل u   . جهت در تعامل قرار گرفتن دانش آموزان با هم
ایجاد انگیزه وآمادگی :
سنجش آغازین همراه با ایجاد انگیزه با هم انجام می گیرد. به این ترتیب که : تعداد  عکس (تصویر) از محیط اطراف و ساختمان ،..... روی تابلوی کلاس قبل از ورود دانش آموزان نصب می شود که سؤلاتی در پشت آنها نوشته شده است   که سؤالات  در قسمت ارزشیابی آغازین ذکر شده است.(با استفاده از الگوی پیش سازمان دهنده):
گام اول:ارائه پیش سازمان دهنده:
با استفاده از تصاویری که دارای انواع خطوط است ودر تابلو نصب شده وهنگام ورود نظر دانش آموزان به آن تصاویر جلب می شود.(ایجاد انگیزه) وپس از گروه بندی نماینده هر گروه یکی از عکسها را بر می دارد وبا هم گفتگو می کنند .نقش تصویر کاغذی به یاد آوردن گذشته وکمک به مطالعه جزئیات می شود.
گام دوم:
ارائه مطلب یا وظیفه مورد نظر یادگیری:
همزمان با این گام رفتار ورودی سنجیده می شود.
معلم:بچه های گلم!با دیدن این تصاویر به یاد کدام مطالب آموخته شده در ریاضی می افتید؟آن را در زیر عکس بنویسید.
گام سوم:
تحکیم سازمان شناخت:
معلم:بچه ها امروز می خواهیم درباره خطوط موازی بیشتر بدانیم.به سؤالات زیر عکس پاسخ بدهید(.همزمان با این گام ارزشیابی تشخیصی صورت می گیرد.)
فراگیران در هر سه گام تمام فعالیتهای خواسته شده را بااشتیاق انجام می دهندوسرگروهها برگه را به معلم برمی گردانند .معلم پس از بررسی به هر گروه که پاسخ درست داده باشند وهمکاری داشته باشند امتیاز می دهد.
رفتار ورودی: از دانش آموزان انتظار می رود:

  • مفهوم خط و نیم خط و پاره خط را بدانند..
  • انواع زاویه ها را بشناسند.
  • بتوانند با گونیا زاویه راست بکشند.
  • بتوانند فاصله یک نقطه از یک خط داده شده راحساب کنند.
  • بتوانند برای خط داده شده عمودی رسم کنند.
  • بدانند که برای رسم یک خط کافی است که دو نقطه از آن را داشته باشیم.
  • خطوط موازی و متقاطع را تشخیص دهند.(در کلاس سوم آموزش دیده اند.)

ارزشیابی تشخیصی:
کدام یک از موارد زیر در تصویر وجود دارد؟
متقاطع           عمودبرهم             متوازی               زاویه راست             خط راست
فاصله نقطه (م) را تا خط (س ش) اندازه بگیرید.
برای این خط یک خط عمود رسم کنید.( از نقطه ای که خارج آن قرار دارد.)
خطوط موازی را در کلاس پیدا کنید.
ارائه مطلب(فعالیتهای هنگام تدریس):
پس از سلام و احوال پرسی وخواندن پیام قرآنی هفته ورسیدگی به اوضاع دانش آموزان وانجام آمادگی وگروه بندی وارزشیابی تشخیصی،زمانی که  بستر لازم برای تدریس درس جدید فراهم بود،معلم فعالیت جدید را این گونه براساس الگوهای تدریس زیر انجام می دهد:
الگوی حل مسأله:
بیان مسأله:
معلم:«چگونه می توان دو خط موازی رسم کرد؟»
دانش آموزان فکر می کنند وبا هم مشورت می نمایند
معلم :هر روشی که به ذهنتان می رسد را روی تابلو های طلقی که قبلاًگفته بودم بیاورید، با ماژیک رسم کنید.(جمع آوری اطلاعات)
هریک از دانش آموزان مستقلاًعمل می کنند.در ضمن این که با هم تبادل نظر می نمایند.
پس از پایان یافتن زمان ،معلم از گروهها می خواهد که پاسخهای خود را بگویندو به ترتیب روی تابلو کلاس نیز انجام دهند.(فرضیه سازی)
گروه..........
-بااستفاده از دو لبه خط کش(پاسخ اکثر گروهها)
معلم:آفرین .ازکجا فهمیدید که با هم موازیند؟
-وقتی هر دو را ادامه می دهیم ،همدیگرراقطع نمی کنند.(آزمون)
معلم:صدآفرین
گروه.............
-باکشیدن دو خط راست در روبه روی هم
معلم:چگونه می توان فهمید که موازیند؟(آزمون)
_با امتداد آنها
من که این دو خط شما را امتداد می دهم ،بالاخره در جایی دور قطع خواهند کرد؛چون کمی انحراف دارد. آیا می توان این روش را قبول کرد؟
_نه
گروه.......
با استفاده ازپر رنگ کردن خطوط دفتر خط دار
معلم :آیا همیشه کاغذ خط دار در اختیار داریم؟
-نه
با استفاده از دو خط عمود بر یک خط(احتمال این که به پاسخ برسند ،ضعیف است)آزمون
معلم:هر یک از نظرات را بررسی کردیم ودرستی یا نادرستی آنهاراتحقیق نمودیم.
معلم:بچه ها هر کدام در روی تابلوهای خودتان یک خط راست بکشید ودو نقطه به فاصله 3 سانتیمتر (با استفاده از گونیا وخط کش) در نظر بگیرید. سپس آن دو نقطه را به هم وصل کنید.(همانند من)
همه با اشتیاق ودقت انجام می دهند.
گروهها:خانم معلم ما دو خط موازی به دست آوردیم.
م:عالی بود.حالا یک نقطه ی دیگر به فاصله 3 سانتیمتر در نظر بگیرید.
بچه ها انجام می دهند.
گ:آن نقطه روی همان خط موازی افتاد.
م:چه نتیجه ای می گیرید؟
یکی از گروهها:در همه جا فاصله هر نقطه ازیک خط  را که در نظر می گیریم تا خط دیگر   3می  باشد.(نتیجه گیری)
م:درست است.(تشویق)
ارزشیابی تکوینی:درحین تدریس همراه با پرسشهایی که انجام می شد انجام می گردد.
فعالیتهای خواسته شده در کتاب صفحه 66 را انجام دهند.
خطوط یک کاغذ خط دار را پررنگ نمایید.
با گونیا بر یکی از آنها عمود می کنید.
آیا این خط بر هر یک از خطوط دیگر کاغذ نیز عمود است ؟باگونیا امتحان کنید.
م:آیا می توان یک روش دیگر برای رسم خطوط موازی در نظر گرفت؟(آزمون وجمع آوری اطلاعات))
د:فکر می کنند.
یکی از بچه ها :خانم،در روش قبلی ، وقتی ما دو نقطه در خارج خط در نظر گرفتیم وبا عمود کردن فاصله آنهارا تا خط بدست آوردیم ،دیدیم که خود آن دوتاعمود با یکدیگر موازی شدند.
م:بسیار عالی بود.
م:همه یک خط راست به دلخواه بکشید.
با استفاده از گونیا دو عمود بر آن رسم نمایید.(عمودهارا با رنگ دیگری بکشید.)
-با دقت انجام می دهند.
م:آن دو خط رنگی چه وضعی نسبت به هم دارند؟
-با هم موازیند.
م:از کجا فهمیدید؟
-از امتداد آنهاوقطع نکردنشان
جمع بندی
با مراجعه به کتاب دانش آموز وانجام تکالیف خواسته شده ،جمع بندی و نتیجه گیری نهایی صورت می پذیرد.
  م: دو خط موازی بکشید.(وه) و(ل ی) . یک نقطه روی (وه )در نظر بگیرید واز آن یک عمود بر (ل ی)رسم کنید.آیا عمودی که بر (ل ی)کشیده اید بر (و ه)نیز عمود است؟
حالااز  یک نقطه دیگر بر  روی خط (ل ی) عمودی بر خط (و ه)بکشید.آیا عمودی که بر (و ه)کشیده اید بر (ل ی)نیز عمود است؟ با گونیا امتحان کنید.
م:ما امسال برای تشخیص خطوط موازی ،با اندازه گیری فاصله آنها با هم مانند روش اول عمل می کنیم.یعنی اگر بخواهیم بفهمیم دو خط با هم موازی هستند یا نه کافی است که دو نقطه در قسمتهای مختلف آن در نظر بگیریم واز آن نقاط عمود رسم کنیم وعمودهارااندازه بگیریم.اگر یک اندازه بودند با هم موازیند.(نتیجه گیری)
ارزشیابی پایانی:

  • برای رسم یک خط کافی است چند نقطه از آن را داشته باشیم؟
  • کدام یک از خطوط زیر با هم موازیند؟
  • چگونه می توان دو خط موازی رسم کرد؟
  • یک خط موازی باخط (س ش) رسم نمایید.
  • درشکل روبه رو دو خط (اب)و(م ز)نسبت به هم چه وضعی دارند؟
  • درشکل دو خط موازی پیدا کنید.

تعیین تکلیف:
عمومی:سؤالات صفحه...... کتاب کار ریاضی پاسخ دهیدوتمرینات خواسته شده را حل نمایید.
کاربرد خطوط عمود و موازی در زندگی خودتان یا در امر تحصیل رابنویسید.(برای پوشه کار)
گروهی:کاربرد خطوط موازی را در شغلهای مختلف عنوان نمایید وتحقیق کنید که چگونه دانستن این قسمت از علم ریاضی در پیشرفت کارشان مؤثر بوده است؟مثلاًخیاطها یا مهندسین یا نجارها یا بناها،........هر گروه یکی از مشاغل را انتخاب کندودر باره آن تحقیق نمایید.
تکلیف آماده سازی : از نقطه (م)که خارج خط(رد)است یک خط موازی با آن رسم کنید.راههایی که به نظرتان می رسد یادداشت کنید وامتحان کنید.(با انجام دادن این تکلیف مقدمات تدریس جلسه بعد که ادامه و تکمیل کننده این مبحث می باشد،فراهم می گردد.)
تکلیف خلاقانه:در یک مقوابا استفاده از کاغذ رنگی ،کاموا،....چسب و شکل سازی باکمک مفاهیم آموخته شده ریاضی انجام دهید.(خط،نیم خط،پاره خط،انواع زاویه،عمود،موازی،....)
اختتام جلسه با ذکر صلوات بر حضرت محمد(ص)وآل محمد(ص)